Bireysel emeklilik nedir?

     Bireysel Emeklilik
Bireysel Emeklilik Sistemi, devletin sosyal güvenlik sistemini (SSK, Bağkur ve  Emekli Sandığı) tamamlar nitelikte, bireylerin gönüllü katılımı esasına dayanan  özel bir  emeklilik sistemidir.
     Sistemin asıl amacı
Bireylerin aktif olarak gelir elde etmekte oldukları dönem içerisinde, gelecekteki emeklilik dönemleri için düzenli olarak tasarrufta bulunarak birikim oluşturmalarını ve emeklilik geliri elde etmelerini sağlayacak, çağdaş bir gelecek güvencesi alternatifini topluma sunmaktır.
     Neden ihtiyaç duyuldu
Bireysel emeklilik sisteminin hayatımıza girmesiyle, gelecek nesil emeklilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesine olanak sağlayacak olması nedeniyle sosyal açıdan, bireysel tasarrufların oluşacak emeklilik fonları aracılığıyla ekonomiye ciddi kaynak yaratacak olması nedeniyle ekonomik açıdan ülkemiz de bireysel emeklilik sistemine ihtiyaç duyuldu.

     Hayat Sigortasından farkları nelerdir?
1- Her iki sözleşme de öncelikle ayrı mevzuatlara tabidir.

2- Hayat sigortalarında poliçe bir sigorta şirketi ile aktedilir ve poliçe sonlanana kadar o şirkette kalır. Oysa emeklilik planları kendi mevzuatı gereği bir emeklilik şirketi ile aktedilir fakat gerekli sürelerin geçmesi kaydıyla daha sonra başka bir emeklilik şirketine aktarılabilir. Ayrıca aynı şirket içerisinde bir plandan diğer bir plana yine gerekli sürelerin geçmesi kaydıyla aktarım yapmak da mümkündür.

3-Hayat sigortası poliçelerinde süre ya kişinin yaşından bağımsızdır ya da kişinin yaşı ve öngörülen poliçe süresinin toplamına bakılarak dikkate alınır. Oysa bireysel emeklilik poliçelerinde emekliliğe hak kazanmak için 56 yaş sınırı vardır. Kişi kaç yaşında sisteme girerse girsin en az 10 yıl prim ödemek ve 56 yaşını doldurmakla emekliliğe hak kazanır. Bu nedenle 36 yaşında plana giren bir kişi 20 yıl sonra 46 yaşında plana giren kişi ise 10 sene sonra ama her ikisi de 56 yaşında emekli olmaya hak kazanır.

4- Hayat sigortaları poliçelerinde sigorta şirketi başvuruyu 30 gün içerisinde red etmez ise kabul etmiş sayılıyor. Bireysel emeklilik sözleşmelerinde ise bu süre 10 iş günüdür. Ayrıca bireysel emeklilik poliçeleri için bütün süreler iş günü olarak belirlenmiştir.

5- Hayat sigortası poliçelerinde başvuru 30 gün içinde sigorta şirketi tarafından red edilmiş ise başlangıçta alınan tutar hiçbir kesinti yapılmadan iade edilecektir. Bireysel emeklilik poliçelerinde ise 10 iş günü içerisinde başvuru reddedilirse, 7 iş günü içerisinde iade yapılacaktır.

6- Hem hayat sigortalarında hem de bireysel emeklilik sisteminde katılımcı söyleşme yürürlüğe girmeden önce sözleşmeden cayabilir. Ancak bireysel emeklilik sisteminde emeklilik teklif formunda hüküm yer alması şartı ile sigorta şirketi masraf tutarını aşmamak kaydıyla ödenen rakamı iade ederken kesinti yapabilir.

7- Hayat sigortaları grup poliçelerinde grubun en az 10 kişiden oluşması gerekmektedir. Bireysel emeklilik poliçelerinde ise grubun 10 kişiden az kişiden oluşması ve de grubun tamamının plana dahil olması şartı ile grupların 10 kişinin altında oluşması mümkün kılınmıştır.

8- Bireysel emeklilik sisteminde eksik yatan primler katılımcıya ait bilgilerin ve işlemlerin tamamlanmasına kadar geçen sürede ayrı bir fonda değerlendirilecektir.

9- Hayat sigortalarında mevcut olmamakla beraber bireysel emeklilik sistemi için ilk girişte talep edilebilecek bir giriş aidatı öngörülmüş ve azami tutarı ile ödenme süresi yönetmelikle düzenlenmiştir.

     Bireysel Emeklilik Sözleşmesi
Emeklilik sözleşmesi, katılımcının gönüllü katılım ve belirlenmiş katkı esasına göre oluşturulan bireysel emeklilik sistemine girmesine, sistemden ayrılmasına, emekli olmasına, katkıların ödenmesine, bu katkıların bireysel emeklilik hesaplarında izlenmesine, fonlarda yatırıma yönlendirilmesine ve katılımcı veya lehdarına yapılacak ödemelere ilişkin esaslar ile tarafların diğer hak ve yükümlülüklerini düzenleyen, şirket ve katılımcı ile varsa katılımcı nam ve hesabına sözleşme aktetmek isteyen kişinin taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir.
Sözleşmenin tarafları ve lehdarları
Emeklilik sözleşmesinin tarafları esas olarak medeni hakları kullanma ehiyetine sahip ve şirket nezdinde açılacak olan bireysel emeklilik hesabına katkı yapan ve adına şirket nezdinde bireysel emeklilik hesabı açılan katılımcı ile emeklilik şirketidir.Lehdar sözleşmeye taraf olmamakla beraber , emeklilik sözleşmesinin süresi içinde katılımcının vefat etmesi halinde , katılımcı tarafından belirlenen ve kendisine , Medeni Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla ödeme yapılacak olan kimsedir.
Grup Sözleşmesi
Toplu olarak yapılan ve en az on kişinin katılımı ile veya on kişiden az olsa dahi bir iş yerinde çalışanların tamamını kapsayacak şekilde düzenlenen emeklilik sözleşmelerine, grup emeklilik sözleşmesi denilmektedir. Sözleşmenin akdinden sonra grubun on kişinin altına düşmesi sözleşmenin geçerliliğini olumsuz etkilemeyecektir. Grup emeklilik sözleşmesinin tarafı olan her bir katılımcı sözleşmenin düzenlenmesinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması kaydıyla bireysel olarak aktarım hakkına sahiptir.  
Ne zaman yürürlüğe girer
Emeklilik Şirketi, katkı payının  kendi kendi hesaplarına intikal etmesini izleyen onbeş iş günü içinde hazırlayıp imzaladığıemeklilik sözleşmesini, katılımcıya vermek zorundadır. Emeklilik Sözleşmesi de, katkı payının emeklilik şirketinin hesaplarına intikal ettiği tarih itibarıyla yürürlüğe girecektir.

     Bireysel Emeklilik Fonları

Emeklilik yatırım fonu, şirket tarafından emeklilik sözleşmesi çerçevesinde alınan ve katılımcılar adına bireysel emeklilik hesabında izlenen katkıların, riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesi amacıyla oluşturulan malvarlığıdır.
Fon portföyünde bulunan yatırım araçları
Fon portföyü aşağıda yer alan para ve sermaye piyasası araçları ile işlemlerinden oluşur.
a) Nakit, vadeli ve vadesiz mevduat,
b) Borçlanma araçları (ters repo dahil) ile hisse senetleri,
c) Kıymetli madenlere ve gayrimenkule dayalı varlıklar,
d) Repo işlemleri,
e) Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri,
f} Borsa para piyasası işlemleri,
g) Yatırım fonu katılma belgeleri,
h) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından uygun görülen ve kamuya ilan edilen diğer para ve sermaye piyasası araçları
Fon portföylerine ilişkin başlıca sınırlamalar
1-Fonun net varlık değerinin;
a)%10’undan fazlası bir ihraççının para ve sermaye piyasası araçlarına yatırılmayacaktır.
b) %5’inden fazla yatırım yaptığı ortaklıkların para ve sermaye piyasası araçlarının toplam tutarı, fonun net varlık değerinin %40’ını aşmayacaktır.
2-Fon varlıklarının;

a)En fazla %5’i risk sermayesi yatırım ortaklıkları tarafından ihraç edilen para ve sermaye piyasası araçlarına yatırılabilir,

b)En fazla %20’si bir topluluğun para ve sermaye piyasası araçlarına yatırılabilir,

c) En fazla %20’si borsa para piyasasında değerlendirilebilir,

d)En fazla %10’u mevduat hesaplarında değerlendirilebilir,

e)En fazla %10’u yatırım fonu katılma belgelerine yatırılabilir.
3-Katkı paylarının;
a)En fazla %15’ini,portföyününün az %80’i yabancı para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fonlara yönlendirebileceklerdir.
b)En az %30’unun, %80’i devlet iç borçlanma senetlerinin oluşturduğu fonlara yönlendirilmesi zorunlu bulunmaktadır.
Fonların denetlenmesi
a)Fonun Faaliyellerinin iç kontrol esas ve usullerine uygun olarak işleyişi, fon denetçileri tarafından denetlenir.
b)Şirketin fonlarının, portföy yöneticilerinin ve saklayıcının (Takasbank) Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ve Emeklilik ve Yatırım Fonlarının Kuruluş ve Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamındaki faaliyetleri en az yılda bir kez Sermaye Piyasası Kurulu tarafından denetlenir.
c)Fonların muhasebe, belge kayıt düzeni ile bağımsız dış denetimine ilişkin olarak Sermaye Piyasası Kurulunun bu konudaki düzenlemelerine uyulur. Fonların hesap ve işlemleri üçer aylık ve yıllık dönemler itibariyla bağımsız dış denetime tabidir.
Fon pay değerinin hesaplanması
  Fon payları, temsil ettiği değerin tam olarak nakden ödenmesi şartıyla katılımcının bireysel emeklilik hesabına aktarılır. Fonun pay değeri, net varlık değerinin dolaşımdaki pay sayısına bölünmesiyle elde edilir.